Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev-in Qlobal Bakı Forumunun açılışında etdiyi çıxış forumun əsas çıxışı idi və sonrakı müzakirələrin istiqamətini müəyyənləşdirdi. Bunu Utro.Az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Novruz Aslan deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan lideri həmişə olduğu kimi müzakirələrin tonunu müəyyənləşdirdi, əsas məqamları vurğuladı və bir daha sübut etdi ki, o, dünya siyasi arenasında ən ciddi siyasətçilərdən biri hesab olunur.

"Biz də, Ermənistan vətəndaşları da Prezident İlham Əliyevin Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimində səsləndirdiyi fikirlərə diqqətlə yanaşmalıyıq. O bildirdi ki, biz faktiki olaraq cəmi yeddi aydır sülh şəraitində yaşayırıq və bu sülh yalnız kağız üzərində deyil, real həyatda da mövcuddur. Mən hər kəsə bu fikrin üzərində düşünməyi tövsiyə edərdim. Cəmi yeddi ay!

Ölkələrimiz 1991-ci ildə müstəqilliklərini elan etsələr də, o vaxtdan bəri tam sülh şəraitində keçən bir gün belə olmayıb.

Hətta 2020-ci il Vətən müharibəsindən və 2023-cü ildə separatizmə son qoyan antiterror əməliyyatından sonra da gərginlik qalmaqda idi. Yalnız Vaşinqton razılaşmalarından sonra biz nəhayət sülhdən tam mənada danışa bildik. Vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri arasında əlaqələr başladı, kommunikasiya xətləri açılır, iqtisadi əməkdaşlıq istiqamətində ilk addımlar atılır. İndi isə bu prosesi geri dönməz etmək vacibdir. Prezidentimiz bunu dəfələrlə vurğulayıb", – deyə deputat bildirib.

Onun sözlərinə görə, ötən ilin avqustunda Vaşinqtonda keçirilən görüşdən sonra sülh yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün region üçün yeni mərhələ açıb.

"Bəzi dairələr Azərbaycanın qələbəsinin geosiyasi əhəmiyyətini kiçiltməyə çalışsalar da, bu cəhdlər nəticəsizdir. Qarabağ münaqişəsi vaxtilə regionu necə dəyişdirmişdisə, onun ədalətli şəkildə başa çatması da prosesləri öz düzgün məcrasına qaytardı.

Bu gün sülhün geri dönməz olması zərurətindən artıq Ermənistan tərəfi də danışır. Bu barədə yaxın vaxtlarda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan da bəyanat verib. Azərbaycan cəmiyyəti bunu alqışlayır, Ermənistan cəmiyyəti isə revanşist qüvvələr istisna olmaqla, tədricən sülh şəraitində birgə yaşayışın üstünlüklərini anlamağa başlayır.

Üstəlik, bu üstünlüklər artıq praktik olaraq hiss olunur. Azərbaycan Ermənistan üçün tranzit yükdaşımalarını açdıqdan sonra bu ölkə Gürcüstan-Rusiya sərhədindəki yeganə keçid məntəqəsindən asılı vəziyyətdə qalmadı. Keçən həftə Ermənistana növbəti taxıl qatarı yola salındı. Əvvəllər bu yük avtomobillərlə daşınır və qış aylarında hava şəraiti səbəbindən sərhəddə gecikirdi. İndi isə marşrut sabit işləyir.

Yaxud Azərbaycan yanacağının alınmasını götürək. Bizim tədarüklər sayəsində Ermənistan bu bazarda Rusiyanın saxladığı monopoliyadan xilas oldu. Diversifikasiya isə həmişə enerji təhlükəsizliyi üçün əlavə təminatlar və qərarların qəbulunda daha böyük müstəqillik deməkdir.

Bütün bunlar əldə olunmuş sülh sayəsində mümkün olub. Azərbaycan Prezidenti haqlıdır – sülhdən yaxşı heç nə yoxdur.

Bizim nəslimiz üçün bu yeni reallığa uyğunlaşmaq bir qədər çətin olacaq. Çünki bütün hadisələr gözümüzün qarşısında baş verib. Biz iki müharibənin, otuz illik işğalın, etnik təmizləmələrin, çadır şəhərciklərinin və Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün gətirdiyi digər faciələrin şahidi olmuşuq. Açıq deyim ki, bizim nəslimiz üçün yaraların sağalması tez olmayacaq.

Sülhün qurulması işində ümidimiz gənc nəslədir. Məhz onlar regionda gələcək rifahın əsaslarını qoyacaq, nifrətin olmadığı qonşuluq münasibətlərini quracaqlar. Çünki bir daha Prezidentin sözlərini təkrar edirəm – sülhdən yaxşı heç nə yoxdur. Əgər sülh qurmaq niyyəti varsa, nəticə mütləq olacaq.

Təəssüf ki, proses istədiyimiz qədər hamar getmir, çünki Ermənistanda hələ də normallaşmaya qarşı çıxan qüvvələr mövcuddur. Paşinyan özü də etiraf edib ki, Ermənistanda sülh istəməyən qüvvələr var. Onlara şans vermək olmaz. Regionumuz sülhə layiqdir. Biz kifayət qədər müharibə görmüşük, kifayət qədər qan tökülüb. Keçmişi dəyişmək mümkün deyil, onu unutmaq da mümkün deyil. Azərbaycan xalqının üzləşdiyi faciələr bizim üçün dərs oldu. Biz bu dərsi öyrəndik və indi sülh və inkişaf mərhələsinə keçməyin vaxtıdır.

İrana humanitar yardımın göndərilməsi Azərbaycan Prezidentinin humanitar diplomatiyasının əsl nümunəsidir. Heç bir mübaliğə olmadan bunu belə demək olar. Bu, çox müdrik, dəqiq hesablanmış və eyni zamanda praqmatik addım idi.

Humanitar diplomatiya çox vaxt unudulur. Halbuki bu, beynəlxalq münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir və gərginliyi azaltmağa, dünya siyasətini daha insani etməyə qadirdir. Təəssüf ki, bir çox dövlət rəhbərləri bu alətdən çox nadir hallarda istifadə edirlər.

Humanitar siyasət və humanitar diplomatiyanın qarşılıqlı fəaliyyəti çox yaxşı nəticələr verə bilər. Azərbaycan artıq bütün dünyaya göstərib ki, özünü müdafiə etməyə, dəyərlərini qorumağa qadirdir. Biz heç kim qarşısında geri çəkilmirik və milli maraqlarımızdan, milli təhlükəsizliyimizdən heç vaxt imtina etmirik.

Bu gün tez-tez "qırmızı xətlər" haqqında danışılır. Azərbaycanın da öz "qırmızı xətləri" var və o, heç kəsə onları keçməyə imkan vermir. Bunu Naxçıvanda baş verən insidentdən sonra hamı gördü. Eyni qətiyyətlə ölkəmiz humanitar diplomatiya sahəsində də fəaliyyət göstərə bilir.

Azərbaycanın göndərdiyi humanitar yardım böyük və nümayişkaranə deyildi. Yardım formal xarakter daşımırdı. Həcmi böyük olmasa da, Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi İrana mütəxəssislər göndərdi. Onlar yerində vəziyyəti qiymətləndirəcək, əhalinin hansı yardıma ehtiyacı olduğunu müəyyənləşdirəcəklər.

Bəziləri bu addımı mənfi şəkildə şərh etməyə çalışır. Lakin başa düşmək lazımdır ki, yardım hakimiyyətə deyil, İran xalqına, o cümlədən ölkə əhalisinin böyük hissəsini təşkil edən azərbaycanlılara göndərilib.

Xüsusilə vurğulamaq istərdim ki, biz yenə də birinci olduq. Prezident İlham Əliyev İranın ali dini liderinin vəfatı ilə bağlı başsağlığı vermək üçün ilk olaraq İran səfirliyinə gedən lider oldu. Azərbaycan dünyada bu ölkəyə humanitar yardım göndərən ilk dövlət oldu. Ondan sonra humanitar yardım Rusiyadan da göndərildi.

Dərman vasitələri təyyarə ilə Lənkəran şəhərinə çatdırıldı, daha sonra isə yük avtomobillərlə İrana göndərildi.

Biz çeviklik və operativlik nümayiş etdirdik. Bu, düzgün davranış xəttidir. Ətrafında ciddi münaqişələrin baş verdiyi bir şəraitdə vəziyyəti düzgün qiymətləndirmək vacibdir. Yaxınlığımızda müharibə gedir, insanlar həlak olur, infrastruktur dağıdılır. Bakıda bütün risklər diqqətlə hesablanır və hadisələr bir neçə addım irəliyə hesablanır.

Şübhə etmirəm ki, İranda bu addım yüksək qiymətləndirilib. Təbii ki, İran tərəfdə də Azərbaycan tərəfindən göndərilən yardıma qarşı çıxan qüvvələr ola bilər. Lakin hələlik bu barədə heç bir narazılıq xəbəri yoxdur.

Humanitar fəaliyyət bəzən çətinliklərlə müşayiət olunur. Məsələn, 2023-cü ilin avqustunda Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin erməni əhalisi üçün göndərdiyi un yüklü maşınların Xankəndiyə çatdırılması 29 gün gecikdirilmişdi.

Biz siyasətdən uzaq, neytral humanitar təşkilatıq və köməyə ehtiyacı olan hər kəsə yardım etməyə çalışırıq. Neytrallıq fəaliyyətimizin əsas prinsipidir.

Avqust 2023-də cəmiyyətimiz ən xoş niyyətlərlə Xankəndiyə un göndərdi, lakin separatçı qüvvələr humanitar yükün çatdırılmasına mane oldular.

Dünyada humanitar yardım maşınlarının atəşə tutulması, daşqalaq edilməsi və ya hücuma məruz qalması halları kifayət qədərdir. Belə hallar Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin fəaliyyətində də baş verib.

Bir dəfə güclü daşqın zamanı əməkdaşlarımız ən çox zərər çəkmiş kəndə humanitar yardım aparırdılar. Lakin təbii fəlakətdən zərər görməyən qonşu kəndin sakinləri maşınlara daş ataraq yardımın onlara da verilməsini tələb edirdilər.

Cəmiyyətimizin 106 illik tarixi var. Martın 10-da biz növbəti ildönümümüzü qeyd etdik. Bu uzun bir yoldur və bu müddətdə müxtəlif hadisələr baş verib. Lakin xoşagəlməz hallar gördüyümüz işin gətirdiyi böyük məmnuniyyətlə müqayisədə çox kiçikdir. Biz insanlara kömək edirik və onların gözlərindəki minnətdarlıq əvəzsizdir.

Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Hərəkatının bir hissəsidir. Bu hərəkat yeddi fundamental humanitar prinsipə əsaslanır və insanlara kömək etməkdən başqa məqsəd daşımır.

Bu gün Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh bərqərar olduğu bir vaxtda biz Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyətləri Federasiyasından yeni təşəbbüslər gözləyirik. Hələlik belə təşəbbüslər yoxdur, halbuki işğal dövründə Federasiya erməni Qızıl Xaçı ilə bizim Qızıl Ayparamız arasında görüşlər təşkil edirdi.

Məsələn, belə görüşlər Gürcüstanda keçirilmişdi. Ermənistan Qızıl Xaçının nümayəndələri Azərbaycana gəlir, bizim nümayəndələrimiz isə Ermənistana səfər edirdilər. Bu cəhdlər böyük nəticə verməsə də, ən azı dialoq üçün bir addım idi.

Humanitar diplomatiya dünənki rəqiblər olan Azərbaycan və Ermənistan arasında formalaşan müsbət proseslərin ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.

.