Siyasətdə təsadüflər olmur. Regionumuzda baş verən bütün proseslər sistemli və proqram xarakteri daşıyır. Konkret planlar və məqsədlər aydın şəkildə görünür və onların icrası nəzərdə tutulur.

Bu barədə Utro.Az-a Milli Məclisin deputatı Novruz Aslan bildirib.

Planlar var. Məqsədlər var. Lakin onların praktik olaraq nə dərəcədə həyata keçiriləcəyini zaman göstərəcək. Şübhəsiz ki, bu planların hazırlanması zamanı fövqəladə hallar və proseslərin gözlənilməz ssenarilərə keçə biləcəyi də nəzərə alınıb.

Hər halda, bu gün demək olar ki, Cənubi Qafqazda gələcək üçtərəfli ittifaqın konturları formalaşmağa başlayır. Əməkdaşlıq davam edir. Qonşularımız artıq başa düşürlər ki, “mənə dəyməyən ilan min yaşasın” prinsipi mövcud geosiyasi şəraitdə işləmir. Mən Gürcüstanı nəzərdə tuturam. Ermənistan isə tamamilə başqa bir mövzudur. Tbilisi bir müddət proseslərdən kənar qalmışdı, lakin indi onlara daha çox maraq göstərməyə başlayır. Reallıq ondan ibarətdir ki, hətta başqasının yanğınının alovu sənin evinə çatmasa belə, tüstüsü hər yeri bürüyür. Hər bir ölkə ilk növbədə öz milli maraqlarını qorumağa çalışmalıdır. Əks halda suverenliyini itirər və xarici təsirə, daha pis halda isə xarici idarəetməyə düşə bilər.

2020-ci il müharibəsindən sonra regionda sistemli dəyişikliklər baş verdi və bu proses 2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın parlaq qələbəsi ilə yekunlaşdı. Biz öz suverenliyimizi tam bərpa etdik. Bundan əlavə, Ermənistanı hüquqi müstəviyə qaytardıq və o, artıq işğalçı ölkə kimi qəbul edilmir, danışıqlara açıq dövlət kimi çıxış edir. Bu gün Ermənistanın bəzi məsələlərdə Azərbaycanla eyni xətt üzrə hərəkət etdiyi müşahidə olunur. Yəni bizim qələbəmiz region üçün əvvəllər mümkün görünməyən yeni imkanlar açdı.

Mövcud beynəlxalq şəraitdə ölkələrimiz birlikdə hərəkət etsələr, istənilən problemlərin öhdəsindən gələ bilərlər. Heç kim bizi məğlub edə bilməz. Cənubi Qafqazı “udmaq” da mümkün olmayacaq, əgər aramızda qarşılıqlı anlaşma olarsa.

Yaxın günlərdə Prezident İlham Əliyevin Tbilisiyə səfəri çərçivəsində Gürcüstanla mövqelərin uzlaşdırılması aparılıb. Məncə, telefon danışıqları ilə həll oluna bilməyən məsələlər müzakirə olunmalı idi. Dialoq yaxınlaşmanın əsas şərtidir. Dost ölkələrin liderləri həmişə ortaq nöqtələr tapa bilirlər və bu münasibətlərə görə əsas məsuliyyət məhz onlardadır. Bəzən şahmat fiqurları var, bəzən isə onları hərəkət etdirən əllər — bu məqam çox önəmlidir.

Prezident İlham Əliyevin Gürcüstana səfəri çoxşaxəlidir. Gündəliyə siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik məsələləri daxil idi, lakin əsas məna birgə fəaliyyət istiqamətlərinin müəyyən edilməsində idi. Yəni biz müxtəlif situasiyalarda birlikdə nə edəcəyimizi müəyyən etməliyik. Xüsusilə sərhəd qonşuları üçün bu vacibdir. Coğrafiyanı dəyişmək mümkün deyil. Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan bu kiçik regionda yaxın qonşulardır və mövqelərin uzlaşdırılması vacibdir. Səfərdən əvvəl ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin Gürcüstan baş naziri ilə danışması da diqqət çəkir.

Azərbaycan regionun lideridir. O, təşəbbüslərin generatoru kimi çıxış edir. Mən qonşulara öz mövqeyini zorla qəbul etdirməkdən danışmıram, Azərbaycan təşəbbüslərinin faydasını qonşuların özlərinin dərk etməsindən danışıram. Ermənistan və Gürcüstan rəhbərlərinin Prezident İlham Əliyevə etibar etmələri üçün əsasları var. Prezident İlham Əliyev sülh təşəbbüslərində səmimidir və təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə regionun maraqlarını nəzərə alır.

Proseslər müsbət istiqamətdə davam edərsə, yaxın zamanda ümumqafqaz evi ideyası reallaşa bilər. Əsas məsələ bu evin düzgün layihələndirilməsi və dayanıqlı təməl üzərində qurulmasıdır ki, istənilən geosiyasi və geoiqtisadi sarsıntılara davam gətirsin.

Hansı sarsıntılardan söhbət gedir? Məsələn, Ermənistanda revanşistlərin hakimiyyətə gəlməsi kimi vəziyyətlərdən.

Bir qədər də konspiroloji fikirlər səsləndirə bilərəm. Bu, yalnız ehtimaldır.

Mənim üçün Nikol Paşinyanın həyat yoldaşı ilə ayrılması maraq doğurdu. Ola bilər ki, bu, təhlükəsizliklə bağlıdır. Ola bilər başqa səbəblər var. Belə gərgin dövrdə bu cür addım diqqət çəkir.

Həmçinin Paşinyanın Vladimir Putinlə görüşündə bəzi məqamlar diqqətimi çəkdi. Niyə bəzi açıqlamalar qapalı deyil, açıq şəkildə verildi — bu sual doğurur. Ermənistan daxilində vəziyyət gərgindir və iyun ayında siyasi atmosferin daha da qızışacağı ehtimalı var.

Hazırda proqnoz vermək çətindir. Regionun sabitliyi üçün Paşinyanın hakimiyyətdə qalması daha məqsədəuyğundur. Əks halda revanşist qüvvələr aktivləşə bilər.

Əgər Paşinyan qalarsa, sülh prosesləri davam edəcək, razılaşmalar icra olunacaq və Ermənistan konstitusiyasında dəyişikliklər edilə bilər.

Əks halda vəziyyət dəyişəcək və regionda gərginlik yarana bilər. Azərbaycan isə bütün ssenarilərə hazırdır.

Nəticə olaraq, müsbət inkişaflar üçün vətəndaş cəmiyyəti və humanitar təşkilatlar arasında əlaqələrin genişlənməsi çox vacibdir. Məsələn, Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti ilə Ermənistan Qızıl Xaç Cəmiyyəti arasında görüşlər mühüm rol oynaya bilər.

.